İstanbullu James Joyce
SERAY ŞAHİNLER- Bundan tam 101 yıl evvel, Leopold Bloom’un davetiyle başlayan, James Joyce’un edebiyat tarihine imzası “Ulysses”in seyahati 100. yılında romanın geçtiği ülkelere uğrayarak devam ediyor. “ULYSSES European Odyssey” kapsamında, kitabın 18 kısmından esinle Atina, Paris, Budapeşte, Berlin, Kopenhag, İstanbul ve Dublin’in de ortalarında yer aldığı 18 kentte gerçekleşen projenin yeni durağı İstanbul oldu.
ULYSSES European Odyssey’de her kent için romandan bir kısım seçiliyor ve bu kısımla ilgili temalar belirleniyor. Kentin kimyasına ve romanla bağına dair programlar hazırlanıyor. Geçtiğimiz yıllarda Atina “Gençlik, Yurttaşlık ve Demokrasi”, Paris “Ölümle Yaratıcı Dialoğumuz”, Zürih “Avrupa vatandaşı olmak, tek bir ulusun vatandaşı olmaktan daha mı değerlidir?”, Trieste “Tarihin Ağırlığı”, Vilnius, “Kentsel Dönüşüm”, Dublin “Ev nedir?” temalarıyla düzenlenmişti. İstanbul’a bir aradalık ismine atfedilen “Gezen Kayalar” başlıklı tema ise coğrafik, demografik, sosyolojik ve politik açıdan kentin kimliğiyle ve bugünüyle ilgileniyor. Elbette Joyce’un evreninden bakarak… Gülen Güler’in yöneticiliğini üstlendiği şenlik kapsamda edebiyat sohbetlerinden stantlara; performanstan atölyeye, sinema gösterimine kadar pek çok aktiflik var.
‘Bir ortada olmak’ mümkün mü?
“İstanbul’un Ulysses’i” kapsamında birinci aktiflik bugün, romanı 1996’da Nevzat Erkmen’in çevirisiyle okurla birinci defa buluşturan Yapı Kredi Kültür Sanat’ta olacak. Koordinatör Gülen Güler, tercüman Fuat Sevimay, Bekir Ağırdır ve Begüm Özden Fırat, İstanbullu Joyce’a ve İstanbul metropolüne temas edecek. Küratörlüğünü Ahsen Erdoğan’ın yaptığı 5- 10 Haziran tarihleri ortasında gerçekleşecek Yapı Kredi Kültür Sanat aktiflikleri, “Bir ortada olmak mümkün mü? başlıklı konuşmalarla başlayacak. 8 Haziran’da “Taşkafa: Bir Sokak Hikâyesi” ve 10 Haziran’da da Gizem Aksu’nun yönettiği “Hepimiz için 9/8’lik bir dövüş” isimli belgeseller gösterilecek. 10 Haziran’da YKY’nin önünde koreografisini Melih Kıraç’ın yaptığı “Günbatımı Melodrama” isimli dans performansı yapılacak. Documentarist Belgesel Sinemalar Festivali’nde ise 10-15 Haziran tarihleri ortasında ‘bir aradalık’ teması başlığında sekiz sinema gösterilecek.
İstanbul’un Ulysses’i etkinliklerinde Türkiye Soroptimist Kulüpleri Federasyonu katkılarıyla 11 Haziran’da Balat Kültür Evi’nde kentin farklı toplumsal yapılarından iştirakçilerle ‘bir aradalık’ sohbeti de yapılacak. Joyce’un müzikle olan bağından yola çıkarak edebiyat ve müzik alakasının bir aradalığı üzerine ise “Ses ve Söz” başlığıyla Tophane-i Amire Kültür ve Sanat Merkezi Okuma Bahçesi’nde bir aktiflik daha var.
“İstanbul’un Ulysses”i iki standa de konut sahipliği yaparak, romanın imge dünyasına da temas ediyor. Ressam Hannah Stevenson’ın “İstanbul’da Bir Gün” başlıklı standı 20 Haziran’dan itibaren 44A Sanat Galerisi’nde ziyaret edilebilecek. Sevinç Altan ise İstanbul sokaklarında gerçekleştireceği, kentin çatlakları, kesikleri, çizikleri içeren yüzeyinde yer alacak “ARALIK” başlıklı yerleştirmeleriyle projede yer alıyor. Direktör Alper Şen, müellif Sine Ergün ve Eda Emirdağ, “Ulysses”ten esinlenerek İstanbul’un 18 saatini kısa sinema formatında farklı mecralarda izleyiciyle buluşturacak.
Ulysses literatürüne katkı
İstanbul’un Ulysses’i Genel Koordinatörü Gülen Güler: Projede her şehire kitaptan esinlenilerek 21. YY Avrupa’sında geçerli olan kavramlarla bir tema belirlendi. Tüm kentlerin proje sürecinde birbiriyle manalı iş birlikleri kurmaları, aktifliklerin James Joyce’un yapıtlarında vurguladığı demokratik kamusal alana taşınması bilhassa tercih edilmekte. Proje esnasında kentler ortası sanatçı değişimi ve her kentten bir yazarın/şairin ya da gazetecinin kendi kentindeki temassal aktiflik sürecini yazması projenin özelliklerinden bir başkası. Proje sonunda 18 kentin metinleri bir kitapta toplanacak. Projenin sonu olan 2024 yılında her kentin aktiflik yöneticisi, Dublin’de gerçekleşecek olan final toplantıda buluşacak ve kendi temasıyla alakalı, etkinliklere katılanlardan toplanmış 20 soruyu sunacak. Tüm kentlerin soruları bir kitapçıkta toplanıp Avrupa Birliği ünitelerinin dikkatine sunulacak.