Futbol alanlarında bitmeyen kabus: Irkçılık!

Dünyanın ve insanlığın geçmişten bugüne bitmeyen kabusu olan ırkçılık, futbol alanlarının da kapanmayan yarası pozisyonunda. ABD’de ırkçılık karşı çabanın simge isimlerinden Malcolm X’in, “Irkçılık ideolojik bir niyet değil, tersine ruhsal bir hastalıktır” cümlesi aslında durumun vahametini ortaya koyan yanlışsız bir tanımlama.

Maalesef futbol stadyumlarında da bu acı gerçek daima karşımızda. En son İspanya’da La Liga’da oynanan Valencia-Real Madrid müsabakasında Brezilyalı futbolcu Vinicus Junior’a yöneltilen insanlık dışı hakaretler ve ırkçı kelamlar dünyanın gündemine taşındı.

Valencia tribünlerinden gelen ırkçılığa sessiz kalmayan Vinicius Junior duruma isyan etti. Kısa bir müddet içinde de başta İspanya olmak üzere herkes ayağa kalktı. FIFA Lideri Infantino’nun kınama açıklaması, Brezilya hükümetinin ulusal oyuncularını koruyan hali, Real Madrid’in reaksiyonu ve birçok sivil toplum kuruluşunun olaya dahil olmasıyla Vinicius Junior’a dayanak büyüdü.

İspanya’da savcılık harekete geçerek, Valencia tribünlerinde ırkçı aksiyonda bulunan şahısları tespit ederek soruşturma başlattı. Valencia’nın o tribününe de İspanya Futbol Federasyonu tarafından 5 maç seyirciden men cezası geldi. Maçın gerginliği ve rakibinin tahriki sonrası kırmızı kart gören Vinicius’un cezası da silindi. Hatta üstüne rakibine dirsek attığını uyaran VAR hakemi de dönem sonuna kadar misyondan alındı.

İspanya süratlice bu ırkçılığa tepki gösterdi, art geriye kararlarını gecikmeden aldı. Vinicius Junior da yaşadığı bu üzücü hadisenin akabinde hislerini şu sözlerle özetledi:

“Yapılan birinci ırkçılık değildi, ikincisi de değildi, üçüncüsü de değildi. La Liga’da ırkçılık nerdeyse olağan bir durum oldu. Rakipler bunun olağan olduğunu düşünüyor. Federasyon, olağan olduğunu düşünüyor ve rakipler de bunu teşvik ediyor. Çok üzgünüm. Bir vakitler Ronaldinho, Ronaldo, Cristiano Ronaldo ve Messi’nin yer aldığı lig, bugün ırkçıların ligidir! Beni kucaklayan, çok sevdiğim fakat ırkçı ülke imajını tüm dünyaya ilan eden hoş bir millet. Tıpkı fikirde olmayan İspanyollar için üzgünüm ancak bugün Brezilya’da İspanya için ırkçıların ülkesi diyorlar. Her hafta olan şeye karşı savunacak bir şeyim yok. Ben güçlü biriyim, ırkçılara karşı sonuna kadar savaşacağım. İspanya’dan uzakta olsa bile…”

Ne yaşanmıştı?

Valencia-Real Madrid gayretinde Mestella Stadı’nda kale gerisindeki tribünlerden 71. dakikada ırkçı tezahüratlar başladı. Valencia taraftarları Vinicius Junior’a ırkçı tacizlerde bulundu. Tezahüratlar sonrası hem Vinicius hem de öteki Real Madrid’li oyuncular reaksiyon göstermeye başladı ve maç 10 dakika durduruldu.

Maçın durmasına karşın tezahüratlar devam etti. Hakemler tekrar başlattığında olayın verdiği gerginlikle Vinicius, rakibine sert faul yapıp dirsek attı, VAR ihtarıyla kırmızı kart gördü. Bu kararla saha büsbütün karıştı. Oyuncunun rakibi tarafından boğazının sıkıldığı, top atıldığı anlar ekrana yansıdı. Tribünlerden oyuncuya “Mono” yani “Ölmelisin” üzere ırkçı tezahürat yapıldı.

Tam grup destek

Vinicius Junior’a en büyük takviyelerden biri kulübü Real Madrid’den geldi. Teknik yönetici Carlo Ancelotti ve Real Madrid’li futbolcular, Valencia’nın maçının akabinde birinci idmanda Brezilyalı yıldızı unutmadı. Diz sakatlığı nedeniyle idmanda yer alamayan Vinicius için bir ortaya gelindi. Tüm oyuncular Vinicius yazılı forma giydi ve ‘Irkçılığa hayır’ bildirisi yayınlandı.

Webo’ya yapılan ayıp

Irkçılığın en acı örneklerinden birini de 9 Aralık 2020 tarihinde Başakşehir’in yardımcı antrenörü Pierre Webo yaşamıştı. Şampiyonlar Ligi’nde PSG deplasmanında tahminen maç seyircisizdi ancak bu sefer de 4. hakem Sebastian Coltescu ortaya çıkmıştı.

Koronavirüs pandemisi tedbirleri sebebiyle Fransa’da seyircisiz oynanan PSG-Başakşehir, Şampiyonlar Ligi müsabakası maalesef hepimizi derinden üzen bir ırkçılıkla gündeme gelmişti.

Temsilcimiz Başakşehir’in yardımcı antrenörü Pierre Webo’ya maçın 13. dakikasında 4. hakem Sebastian Coltescu’dan ırkçı kelamlar söylenmişti. Romanya Futbol Federasyonu’na bağlı hakem Coltescu’nun maçın şimdi başında yaptığı ırkçı aksiyon sonrası başta Webo ve teknik yönetici Okan Buruk olmak üzere tüm turuncu-lacivertli ekip reaksiyon göstermişti.

Hatta müsabaka bir gün sonraya ertelenmişti. Tüm dünya yaşanan bu haksızlığa ve ırkçı harekete isyan etmişti. Büyük bir keder yaşayan Pierre Webo’yu hem Başakşehir’deki teknik heyet ile oyuncular hem de PSG’li futbolcular sakinleştirmeye çalıştı.

Bir gün sonra oynanan maç öncesinde hakemler ve iki grubun futbolcuları orta alanda diz çökerek Şampiyonlar Ligi müziği eşliğinde ırkçılığı protesto etti.

Sıfır tolerans

Futbol dünyasında bir türlü bitmek bilmeyen ırkçılık belası için FIFA’nın ağır eforları bulunuyor. Irkçılığa karşı ‘sıfır tolerans’ unsurunu benimseyen futbolun işvereni, her turnuvada ve her müsabakada ‘No to Racism’ yani ‘Irkçılığa hayır’ sloganını kullanıyor.

Kahreden olaylar

Futbolda yıllardan beri yaşanan ırkçılık olayları herkesi hüzne boğuyor. Bu berbat akınlar yalnızca tribünlerden de değil, bazen futbolcuların şahsen kendi meslektaşlarından geliyordu. Örneğin 2011 yılında İngiltere’de Liverpool forması giyen Luis Suarez, Manchester United’lı Patrice Evra için ırkçı bir telaffuzda bulunmuş ve 8 maçla cezalandırılmıştı.

Barcelona forması giydiği devirde Samuel Eto’o da birçok ırkçı tezahürata maruz kalmıştı. 2005 yılında Real Zaragoza-Barcelona maçında sahayı terk etmek isteyen Eto’o ikna edilerek alana döndürülmüştü. Real Zaragoza’ya 9 bin euro para cezası kesilmişti.

2018-19 döneminde Tottenham-Chelsea maçında Tottenham taraftarları Chelsea’li Antonio Rüdiger’e ırkçı tezahüratta bulunmuştu.

2020’de Portekiz’de Porto’nun yıldızı Moussa Marega ırkçı tezahüratla karşılaşmıştı. Guimares’i deplasmanda 2-1 yendikleri maçta galibiyet golünü atan Malili forvet, oyundan çıkarken ırkçı tezahüratlarla sarsılmıştı.

2013 yılında CSKA Moskova’nın Şampiyonlar Ligi’nde Viktoria Plzen’le oynadığı maçta ırkçı tezahüratlar yapılmış, Nazi sembolleri tribüne asılarak Çek futbolseverler gaye alınmıştı. Bu hareketler sonrası Rusya’da 15 taraftar tutuklandı. 2012’de Mario Balotelli, İtalya-Hırvatistan maçında Hırvat taraftarların ırkçı davranışlarına maruz kaldı, alana muz atıldı.

2019’da Ashley Young ve Theo Walcott’ın da forma giydikleri İngiltere’nin Bulgaristan ile deplasmanda oynadığı maçta Bulgar taraftarlar, maymun sesi çıkardı ve Nazi selamı yaptı. UEFA, Bulgaristan’a 40 bin euro para cezası verdi.

Jimmy Durmaz’a takviye yürüyüşü

2018 Dünya Kupası’nda İsveç’in Almanya’ya 2-1 yenildiği maçta ikinci golüne sebebiyet verdiği gerekçesiyle 34 yaşındaki Jimmy Durmaz ırkçılığa maruz kalmıştı. İsveç-Almanya maçı sonrası toplumsal medya hesabından ırkçı yorumlarla linç edildi.

Durmaz’ın toplumsal medya hesabından paylaştığı fotoğrafa ırkçı yorumlar ve mevt tehditleri yazılmıştı. Bu makûs olayın akabinde Türk asıllı İsveçli yıldız için İsveç’te başşehir Stockholm’de düzenlenen takviye yürüyüşüne binlerce kişi katılmıştı.

Kırmızı kart şoku

Irkçılıkla alakalı acı bir olay 10 Kasım 2019 tarihinde Ukrayna’da yaşandı. Shakhtar Donetsk’in yıldızı Taison’a Dinamo Kiev taraftarları ırkçı tezahüratta bulunmuş ve Brezilyalı futbolcu da bu tezahüratlara sert reaksiyon göstermişti. Irkçı tezahüratlar sonrası sert yansısı sebebiyle Taison, hakem tarafından kırmızı kart ile cezalandırılmıştı. Yaşanan bu makûs olay sonrası Taison gözyaşlarını tutamayarak direkt soyunma odasına gitmişti.

Alves’in tepkisi

2018’de, İspanya’da makus bir ırkçılık daha yaşandı. Barcelona’nın Villarreal deplasmanında korner atmak için köşe bayrağına gelen Dani Alves’e tribünlerden muz atıldı. Alves ise bu insanlık dışı hareket karşısında serin kanlılığını bozmadı, muzu yerden alıp yedi.

Benzer biçimde başka Brezilyalı futbolcular Roberto Carlos ve Neymar da ‘muz’ akınlarına maruz kalmıştı. Neymar’a 2018 yılında oynanan İskoçya-Brezilya maçında muz atılmıştı. Yeniden Roberto Carlos, Rusya’da Anzhi’de oynarken Zenit taraftarları tarafından muzlu akına uğramıştı.

Premier Lig’de özel santra

ABD’de Mayıs 2020’de polis tarafından göz altına alınan George Floyd’un boğazına basılması ve sonrasında ‘I can not breath’ yani ‘Nefes alamıyorum’ kelamı tüm dünyanın canını acıtmıştı. Hatta Floyd’un ömrünü yitirmesi büyük bir şok ve ıstırap yaratmıştı.

Bu kahreden olaya futbol alanları da tepki verdi. İngiltere’de Premier Lig’de her santra öncesi özel bir anma bile uygulanmaya başladı. Tam 3 yıldır Premier Lig’de her maç öncesinde santra esnasında hakemler ve futbolcular diz üstüne çökerek George Floyd’u anıyor. Fakat bu anma merasimine bile ırkçılık yapanlar oldu. Kasım 2020’de İngiltere Championship’te Millwall taraftarları, maç öncesi diz çöküp ırkçılığı protesto eden oyuncuları yuhlayıp ıslıkladı.